Coeliakie en glutenvrij brood

Een glutenallergie is een chronische ontstekingsziekte die samenhangt met de genetische factoren – 95% van de coeliakie patiënten heeft een specifieke HLA factor. Dat wil zeggen dat je aanleg moet hebben voor een glutenallergie. Een groot deel van de bevolking heeft dat gen, maar niet iedereen ontwikkelt de ziekte. Ongeveer 1:100 personen heeft een glutenallergie. Een glutenallergie uit zich vaak in darmklachten zoals een opgeblazen buik en vermoeidheid bij het eten van brood. Echter slechts 10% van de coeliakie patiënten is opgespoord. Wanneer je je beter voelt met glutenvrij brood is het mogelijk dat je coeliakie hebt zonder het te weten.

Levenslang glutenvrij

Wanneer je merkt dat bij glutenvrij brood de darmklachten afnemen en je dit beter  verdraagt dan tarwebrood, moet je het toch niet zomaar alle gluten weglaten, het is beter om eerst vast te stellen of je daadwerkelijk een glutenallergie hebt. Wanneer je langer dan drie maanden geen gluten gebruikt, kan de diagnose coeliakie namelijk niet meer worden gesteld.

Het is buitengewoon belangrijk te weten of je coeliakie hebt, omdat je in dat geval je leven lang geen gluten meer kan gebruiken. Mogelijk wil je op een later tijdstip weten of je coeliakie hebt, dan moet je in ieder geval weer drie maanden het glutenvrij brood laten staan en weer voedsel dat gluten bevat gebruiken. Vaak is dat erg vervelend en moeilijk vol te houden omdat de darmklachten en andere symptomen weer in alle hevigheid terug komen.

 Kinderen en glutenvrij brood

Kinderen met coeliakie hebben bijna altijd buikpijn en diarree of obstipatie. In veel gevallen zien zij bleek en zijn ze hangerig door bloedarmoede.  Zij hebben vaak een opgezette bolle buik en hun tandgalzuur kan zijn aangetast, zij kunnen dunne armen hebben en soms een groot voorhoofd en smalle kaken. Volwassen hebben niet altijd uitgesproken darmklachten, toch merken velen dat zij een opzette buik krijgen en brood niet goed valt.  Zij hebben niet zo zeer bloedarmoede maar een scala aan klachten. Coeliakie is geen kinderziekte, het kan zich op elke leeftijd manifesteren.

Diagnose, het opsporen van coeliakie patiënten

Hoe kom je er achter of je coeliakie hebt? Bij darmklachten en symptomen die veel voorkomen bij coeliakie zal de arts in eerste instantie antilichaam tegen gluten bepalen. In het bloed en ook in de ontlasting worden antilichamen tegen gliadine en t-transglutamine bepaald: anti-gliadine en anti-t-ransglutaminase.

 Gemiste diagnose bij een glutenallergie

Ruim  90% van de coeliakiepatiënten   niet  opgespoord. Hoe komt dat?

Vergeten ziekte. In veel gevallen wordt er niet getest op coeliakie. Bij darmklachten, hoofdpijn en botontkalking wordt er niet gedacht aan een glutenallergie.

Ongevoelige test. Wanneer er wel een glutentest wordt aangevraagd, is deze vaak negatief. Helaas is de test op antilichamen niet een gevoelige test. Afhankelijk van de schade aan de darm heeft de test een gevoeligheid van 40% tot 86%. Dat wil zeggen dat veel coeliakie patiënten geen antilichamen vormen en daardoor bij veel mensen de diagnose wordt gemist.

Stille coeliakie. Er is vaak sprake van een stille coeliakie waarbij er geen of zeer weinig  darmklachten zijn maar hoofdpijn of zenuwpijnen. Bij deze mensen vindt geen

bloedonderzoek op gluten plaats.

Ontlastingsonderzoek. In veel gevallen zijn er wel hoge antilichaamspiegels in de ontlasting te vinden. Je kan een ontlastingstest aan vragen via www.darmklachten.nl. Een positieve uitslag is geen bewijs van coeliakie, maar wel dat je gluten niet verdraagt.

Conclusie: Wanneer er geen antilichamen in het bloed worden gevonden bij mensen met een sterke reactie op brood, zal er helaas nooit een inwendig onderzoek plaatsvinden.

Positieve testuitslag en biopsie

Wanneer er wel antilichamen worden aangetoond, zal een inwendig onderzoek van de dunne darm volgen, een endoscopie. Tijdens dat onderzoek wordt een stukje weefsel uit de dunne darm weggenomen, een biopt. Onder de microscoop kan men de kenmerken van coeliakie herkennen. Dat is de enige manier waarop de diagnose kan worden gesteld. En ook de enige manier waarop de arts kan vaststellen dat je geen coeliakie hebt! Er zijn echter subtiele tekenen van coeliakie, met name een toename van witte bloedlichaampjes in de darmwand (epitheel), maar niet elke specialist zal hier naar zoeken.

 

Eerste aanwijzing van coeliakie percentage
Slechte voedselopname 43%
Vermoeidheid 20%
Bloedarmoede 15%
Bloedverwanten met glutenallergie 13%
Toevallige vondst bij biopsie 8%

 

Welke klachten staan voorop bij coeliakie? percentage
Slechte voedselopname 60%
Vermoeidheid 58%
Klachten als kind 50%
Bloedarmoede 10 -18%

 

Gevolgen van coeliakie wanneer men niet glutenvrij eet

□ Voedingstekorten en bloedarmoede

Veel coeliakie patiënten hebben voedingstekorten. Om een aantal te noemen: tekort aan foliumzuur en calcium – door een slechte opname kunnen psychiatrische beelden ontstaan en tintelingen in de mond en armen, depressiviteit, botpijn en botontkalking.

Mensen hebben vaak een vitamine B6 tekort en lage B12 spiegels. Een tekort aan B12 komt bij 12% voor. Hierdoor ontstaat bloedarmoede; pernicieuze anemie.

□ Gedrag

Klachten van depressiviteit komen bij 31% van de coeliakie patiënten voor (7% bij mensen zonder glutenallergie) en gedragsstoornissen bij 28% (versus 3%).

□ Huidklachten

Coeliakie gaat vaak samen met huidklachten: dermatitis herpetiformis, een jeukende huiduitslag die vooral aan de strekzijde van de ellenboog en knie voorkomt en aan de billen. De huidaandoening komt ook voor zonder darmklachten. Dermatitis herpetiformis werd door Duhring beschreven in 1884, maar zelfs in 2004 stond nog niet met zekerheid vast dat dermatitis herpetiformis door gluten wordt veroorzaakt. Het is nu algemeen aangenomen dat gluten de oorzaak zijn van deze huidklachten.

Eczeem wordt meestal veroorzaakt door een tarwe allergie.

Verhoogde kans op lactose intolerantie

Buikpijn en darmklachten kunnen worden veroorzaakt door melk. Van de mensen met een lactose intolerantie – een melksuiker intolerantie – heeft 25% antilichamen tegen gluten in het bloed, vergeleken met 2% van de controlegroep. Nederlandse kaas wordt bedekt met een isolatielaag die gluten bevat. Dit is ongunstig voor coeliakie patiënten. Ook zeep, de verpakking van een snoepje of kauwgum kan gluten bevatten.